NAZAD NA PRVU STRANU

Gvozdeni most na Gradcu – Spomenik kulture

Most na Gradcu
Most na Gradcu

Stari gvozdeni most na reci Gradac podignut je 1928. godine kao reparacija, ratna odšteta Nemačke države Kraljevini SHS. Na ovom mestu je ranije postojao drveni most. Pre same izgradnje i montiranja gvozdenog mosta prokopan je jaz za odvođenje vode koji je služio da štiti most i njegove temelje od poplava. Jaz je izgradio Steva Unković, prvi vlasnik jedne od najranije podignutih električnih centrala u Srbiji. Most je igrom sudbine sačuvan od uništenja za vreme Drugog svetskog rata. Isti takav most, koji se nalazio u samom gradu preko reke Kolubare, 1941. Godine je uništen od strane jugoslovenske vojske da bi se sprečilo nadiranje Nemaca.

Most je podignut na delu reke gde se završava ulica Kneza Mihaila i započinje put Valjevo-Užice. Njegove dimenzije su: 51.30m puta 14.50m. Pripada tipu tkz. "rešetkastih" mostova. Sastoji se iz dva dela: donja konstrukcija koja prenosi opterećenje sa konstukcije na tlo i gornje konstrukcije koja prenosi kolsko opterećenje i vlastitu težinu na stubove. Gornja konstrukcija se sastoji od gvozdenih rešetkastih profila i kolske konstrukcije realizovane u kombinaciji gvozdene konstrukcije i betonske ploče preko koje je postavljena kamena kocka, a u najnovije vreme asfalt. Most je dopremljen u segmentima iz Nemačke, gde je projektovan i tehnikom valjanih profila izveden. Na staroj sačuvanoj fotografiji vidljiv je ćirilični natpis koji se nalazio na vrhu mosta (na žalost on je danas na mostu neprepoznatljiv): "J.GOLNO I SIN ŠTETIK NEMAČKA". To je nemačka firma koju je nemačka država angažovala da most montira na reci.

Stari gvozdeni most na reci Gradac je jedini takav sačuvan u gradu Valjevu. Kao takav predstavlja jedinstven sačuvan spomenik tehničke kulture. Zbog svojih neospornih tehničkih vrednosti, konstruktivno statičkog sistema, i jedinstvenog inženjerskog rešenja, ovaj most trebalo je zaštititi kao spomenik tehničke kulture. Most ima istorijsku vrednost jer predstavlja sačuvan dokaz ratne odštete Nemačke za uništenja koje je nanela Srbiji za vreme Prvog svetskog rata.

Pre nego što je u gradu doneta odluka šta da se radi sa starim mostom na reci Gradac: da li da se sanira i sačuva ili da se sruši i na njegovom mesto izgradi nov most, stručna služba Zavoda odlučila je da se pod hitno napiše elaborat sa predlogom za utvrđivanje ovog mosta za nepokretno kulturno dobro – spomenik kulture.

Elaborat je u valjevskom Zavodu urađen 2010. godine, a most je utvrđen za spomenik kulture ove 2014. godine.

NAZAD NA VRH

Nema komentara na “Gvozdeni most na Gradcu – Spomenik kulture”

Ostavite komentar